Argüman, bireyler arasındaki farklılıklar üzerine kurulan bir akıl yürütme zinciri olarak ifade edilmektedir. Kuhn (1993), bu durumu içsel ve sosyal argüman olarak iki farklı şekilde açıklar. İçsel argüman, bireylerin yüksek düzeyli düşünme süreçlerini işaret ederken; sosyal argüman, bu içsel süreci geliştiren güçlü bir araç olarak tanımlanır. Yani bireylerin etkileşim hâlinde olması, düşünme stratejilerinin dışsallaşmasını sağlar.

Daha kapsayıcı bir tanımla argüman; ifade edilen iddiaları haklı kılan ya da çürüten, kabul edilebilir görüşler aracılığıyla diğer insanları ikna etmeyi amaçlayan, mantığa dayalı sosyal ve sözel bir faaliyet olarak değerlendirilir. Finocchiaro ise argümanı, “Bir iddiayı gerekçelerle destekleyerek ya da itirazlara karşı savunarak haklı çıkarmayı amaçlayan akıl yürütme süreci.” olarak tanımlar.

Akıl yürütme sürecinde, birbirleriyle mantıklı ilişkiler içinde olan, kanıta dayalı önermeler üretilir. Bu önermelerin anlaşılması ve iletilmesi için yazılı ya da sözlü biçimde ifade edilmesi gerekir. Argüman görselleştirmeleri de bu sürecin yazılı ifade biçimlerinden biri olarak değerlendirilebilir (Sönmez vd., 2020, s.131).

Argüman oluşturma süreci, kavramsal olarak derin bir etkileşim düzeyi gerektiren sosyo-bilişsel bir etkinliktir. Bu süreçte bireyler kendi argümanlarını oluşturur, diğerlerinin görüşlerini değerlendirir ve haklı bir sonuca ulaşıncaya kadar dayanaklarını savunur.

Bu etkinlikler bir dizi bilişsel süreci içerir: Konuya ilişkin kavramsal bir anlayış geliştirmek, kanıt toplamak ve analiz etmek, görüşleri gerekçelendirmek, paylaşmak ve savunmak, başkalarını ikna etmeye çalışmak ve tartışma sonunda ortak bir sonuca ulaşmak.

Bu süreçlere katılan bireyler, muhakeme becerilerini geliştirir; daha yüksek düzeyde düşünme eğilimi gösterir ve yanlış anlamaları düzelterek kavramlar üzerinde daha geniş bir anlayış oluşturur. Bu bağlamda argüman oluşturma süreci; bilgiyi yapılandırma, kavramsal anlayışı geliştirme ve üst düzey düşünme becerilerini kullanma imkânı sağlar.

Bu bilgiler doğrultusunda, argüman oluşturmanın üst düzey bilişsel bir çaba gerektiren karmaşık bir süreç olduğu söylenebilir. Bu karmaşıklığı aşmak için kullanılan argüman haritalama gibi araçlar, bireylerin düşünme süreçlerini organize etmelerine, akıl yürütmelerine ve bilgiyi yapılandırmalarına yardımcı olur.

Gelişen teknolojiyle birlikte bu süreçlerin dijital ortamlara taşınması kaçınılmaz hâle gelmiştir. Ancak argüman haritalama yazılımlarının ücretli olması ya da teknik kullanım zorlukları, bu araçların yaygınlaşmasını sınırlamaktadır. Bu nedenle, kullanıcı dostu ve erişilebilir sistemlerin geliştirilmesi; hem öğreticiler hem de öğrenciler için öğrenme sürecini daha verimli ve zengin hâle getirecektir.

                                                                                                                                                                                       AYŞE AYGÜN/  2022

KAYNAKÇA

Sönmez, E., Akkaş, B. N. C. & Memiş, E. K. (2020). Argüman Oluşturma Üzerine Yenilikçi Bir Yaklaşım: Argüman Haritalama. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(33), 129–145.